26. mars 2010

Her verður brúk fyri øllum - eisini íverksetarum!

Hetta segði Heðin Mortensen, borgarstjóri, m.a., tá hann setti íverksetaradagin í Listaskálanum seinnapartin í dag.

- Fyri eini viku síðani tók Tórshavnar býráð eitt stig, sum ikki hevur verið at sæð fyrr í føroyskari politiskari søgu, tá vit á býráðsfundi hóskvøldið 18. mars einmælt samtyktu visiónina um okkara høvuðsstað sum ein vakstrardepil í Norðuratlantshavi. Allir býráðslimirnir í Tórshavnar kommunu eru, tvørtur um floksmørk og mørk millum andstøðu og samgongu, samdir um at seta okkum hesa felags stevnu.

- Aðrastaðni er tað ikki ókent, at býir gera sær langrøkkandi stevnur, sum tey brúka sum íti fyri tann meira ítøkiliga politikkin.

- Tað er tó ikki soleiðis, at vit hava kopierað gongdina í útlendskum býum, men vit hava fylgt nøkrum kommunum fyri at kanna eftir, hvat hevur virkað væl ella minni væl í vøkstrinum og menningini hjá teimum.

- Hetta, at almennur, politiskur myndugleiki saman við vinnulívinum tekur stig til menning, vøkstur og framburð, er kortini ikki nýtt í Føroyum – uppá gott og ónt kunnu vit siga.

- T.d. vóru teir sum stovnaðu Færø Amts Sparekasse Tillish amtmaður, Niels Johnsen Struer, provstur, Christian Pløyen, fúti og Niles Hunderup, sorenskrivari. Allir vóru teir danskir embætismenn – og fríhandilsmenn. Hetta var jú 24 ár fyri fríhandilin – og stovnsetingin var eitt slag av atfinning at einahandlinum

- Serliga Pløyen var kendur fyri at vera drímegin fyri innivatión og liberalisering í tátíðar samfelagnum, og var ein av høvuðskreftunum aftanfyri moderniseringina av landbúnaðinum og fiskivinnuni. Visjónin hjá honum var ein liberal reformering av samfelagnum, við tí endamáli at skapa fólkatalsvøkstur og vinnuligan vøkstur – eisini tá hingu hesi viðurskifti óloysiliga saman.

- Eg sigi – eisini tá – tí í dag er júst hetta sama okkara stórsta avbjóðing – at fáa fólkavøkstur fyri at kunnu hava framhaldandi menning av samfelagnum.

- Tann vøkstur og menning, sum hesir og mangir aðrir undangongumenn – til dømis Trappubrøðurnir – skaptu fortreytirnar fyri, gera at í dag er ikki neyðugt at politikarar og embætisfólk spæla vinnulívsfólk, men vit hava enn eina stóra og alt ov ofta gloymda ella misrøkta uppgávu í at skapa fortreytirnar fyri vinnumenning og fólkavøkstri.

- Hóast vit búskaparliga hava havt rættiliga góð ár, hava vit ongan veruligan vøkstur havt í fólkatalinum í Føroyum tey seinnu mongu árini. Og serfrøðingar, sum meta um gongdina í fólkatalinum, siga okkum, at fremja vit ikki nøkur álvarslig átøk, kunnu vit vænta, at vit fara at uppliva eina munandi niðurgongd í fólkatalinum um nøkur ár.

- Hetta tí at ungdómurin gerst alsamt meira altjóðagjørdur og flytur hagar, hann hevur bestu møguleikarnar fyri eini góðari yrkisleið og góðum trivnaði og frítíðartilboðum.

- Tí kann fyrst henda tað, at ungdómurin velur at flyta uttanlands og gerst minni og minni áhugaður at flyta heimaftur. – Vit síggja longu nú, at bara fjórði hvør útiseti í Danmark ynskir burturav at flyta heim.

- Síðani hendir tað, at okkara annars lutfalsliga høga burðartal lækkar av nátúrligum orsøkum – fyrst spakuliga, men sum frálíður skjótt. Vit fáa færri og færri barnafamiljur.

- Tá versna møguleikarnir fyri vinnuligar menning, og tí eisini møguleikarnir fyri at fáa fleiri skattakrónur.

- Eitt gott og livandi íverksetaraumhvørvi er ein sera týðandi fortreyt fyri at skapa framburð í samfelagnum. Helst hevur tað altíð verið soleiðis. Vit hava bara rópt tað okkurt annað – t.d. undangongufólk á ymiskum økjum. Men hesi hava oftast gingið í einingi, og tá tey ikki eru longur, eru vitanin og áræðið farin við teimum.

- Í dag eru vit meria tilvitað um týdningin av at skapa uhvørvi og umstøður, sum fáa íverksetan at blóma og mennast - og ikki minst fær íverksetarar at deila vitan sínamillum.

- Tað er ein sannroynd, at gevi eg tær eitt toskarhøvd, og tú gevir mær eitt, hava vit framvegis eitt í part, men gevi eg tær eitt hugskot, og tú mær eitt, so hava vit í minsta lagi tvey hvør.

- Í dag er tað at vera íverksetari virðismett í sjálvum sær. Vit halda ikki longur, at íverksetarar eru serlingar – haldi eg ?

- Føroyar eru í harðari kapping við onnur samfeløg um alt tað tilfeingi, sum skal tryggja vøkstur og trivnað í framtíðini.

- Tað týdningarmesta tilfeingið – okkara fremsta aktiv – er okkara egna fólk. Tað besta vit kunnu gera, er tí at gera okkara samfelag so attraktivt sum til ber fyri tey, sum búgva her, og fyri tey sum kunnu hugsast at búseta seg her.

- M.a. tí er tað, at Tórshavnar býráð hevur samtykt - yvirskipað at stíla móti at verða ein vakstrardepil í Norðuratlantshavi. Tað vil ikki siga, at allur vøksturin skal vera í Havnini. Trappubrøðurnir tóku eitt innovativt stig í Havn, men tann stóri vøksturin í fiskivinnuni kom í teimum støðunum í landinum, har fortreytirnar vóru bestar.

- Fyri at røkka hesi visjón, hevur býráðið sett sær nøkur ítøkilig mál. Eg skal í stuttum nevna nøkur av teimum her, og so kunnu tit annars lesa fullu útgávuna á heimasíðuni hjá kommununi.

Vit vilja, at høvuðsstaðurin er alheimsgjørdur og fjølbroyttur, við upplivingum og avbjóðingum, nýggjum og mennandi útbúgvingartilboðum og dygdargóðum altjóða granskingarumhvørvi.

Og at høvuðsstaðurin gevur vinnulívinum góð vakstrarlíkindi, og tænir øllum føroyingum í avgerandi leikluti sínum at ganga á odda í menningini

-Býráðið fer nú saman við øllum góðum kreftum frá vinnulívi, arbeiðsmarknaði og vitanarstovnum – uttanfyri eins væl og í høvuðsstaðnum - at arbeiða við meira ítøkiligum handlingsætlanum, sum taka støði í visjónini. Her verður brúk fyri øllu góðum kreftum – eisini íverksetarum.

- Við hesum orðum fari eg at ynskja tykkum góðan íverksetaradag.

Heðin Mortensen
borgarstjóri