19.11.2005

Góðu borðtennisfólk! Góðu gestir!

Sigur tú ítróttur, so sigur tú eisini kapping. Gjøgnum allar tíðir er ítróttur av ymsum slagi sprottin úr kappingarhugi og teimum kynstrum, menniskjað hevur megnað at víst við likami, rørslum og amboðum - alt eftir, hvønn ítrótt talan er um.

Umframt tær mongu og ymsu kappingar innan ítrótt, ið kunnu upplivast á leikvølli og aðrastaðni, har karmar eru skaptir til endamálið, hevur helst altíð verið ein onnur og øðrvísi kapping, ið snýr seg um, hvør ítróttargrein man vera tann elsta.

Sum forseti í Ítróttarsambandi Føroya og tí avvarðandi av øllum ítrótti, skal eg ikki her taka dagar ímillum, um henda ítróttargreinin er eldri enn handan. Men ikki skerst burtur, at borðtennis man teljast millum allarelstu ítróttargreinir.

Har nakrar av elstu mentunarvøggunum stóðu í Kina, Egyptalandi og Grikkalandi, finnast aldargamlar relieff-myndir av bóltspæli. Og bæði úr grikskari og rómverskari søgu vita vit, at bóltspæl við tíðini gjørdist fastur táttur í likamligu uppalingini.

Um vit nærkast okkara leiðum, so kenna vit úr norðurlendskari søgu "knattleikin", har ein bóltur úr viði varð sligin við einum bólttræi, ið annaðhvørt var úr beini ella viði. Ikki er óhugsandi, at ítróttargreinir sum baseball og cricket hava sínar røtur her.

Seinni gjørdist talan um bleytari bóltar, og við tíðini broyttust tey ymsu bóltspølini til tey, vit kenna í dag. Bóltar av ymsum slagi hoyrdu til ymsu ítróttargreinirnar, og eisini vóru ymisk bólttrø og batt brúkt, sum tað nú hóskaði seg best í hvørjum føri.

Ensku grannar okkara fyri sunnan vóru undangonguland í skipaðum bóltspæli, og reglurnar fyri tey ymsu bóltspølini, soleiðis sum vit kenna tey í dag, vóru gjørdar og skrivaðar niður í Onglandi í 1880-unum.

Borðtennis er neyvan tað sama í dag, sum tað hevur verið afturi í fornøldini, og í tí líki, vit kenna tað í dag, byrjaði tað sum ítriv hjá "betru borgarastættini" í Onglandi, við tað at fólk fóru at spæla tennis á einum matarborði.

Hetta var fyrst og fremst eitt sokallað "selskaps-spæl", nevnt "ping-pong", og skjót var menningin í hesum spæli. Fyrst varð spælt við gummibóltum, ið ikki vóru opnir innan, men skjótt komu bóltarnir úr celluloid, ið vóru lættir og opnir innan.

Fyrst í farnu øld broyttist battið eisini og gummi varð lagt á, og longu um 1920 ella har á leið var spælið kent í nógvum europeiskum londum. Nú ikki bara sum ítriv og hugni, men sum kappingarítrótt, ið breiddi seg kring allan heimin.

Her heima hjá okkum tók borðtennis dik á seg fyri yvir 50 árum síðani, og síðani hevur borðtennis verið ein ítróttur, ið fólk flest munnu kenna frá kjallarum og hølum, ið kundu broytast til rættar leikvøllir, so skjótt borðini vórðu sett fram á gólvið.

Neyvan mundu tey fyrstu gruna, at borðtennis skuldi gerast so væl umtóktur ítróttur í Føroyum, tá tey í síni tíð løgdu til brots. Sum ikki eina ferð, stóð vøggan á Tvøroyri, og síðani hevur hesin býur og fólkið har havt stóran týdning fyri hesa ítróttargrein.

Men eisini aðrastaðni hevur borðtennis havt sína góðu undirtøku, og ein fyrimun hevur henda ítróttargrein fram um fleiri, at ikki nýtist at hava stór og vælmannað lið fyri at vera við. Tí hava eisini fleiri smærri pláss kring landið gjørt seg galdandi.

Sum við øllum, so hevur undirtøkan onkuntíð verið framúr góð og onkuntíð lakari, men alla somlu tíðina hevur borðtennis havt sínar sonnu eldsálir, ið hava eggjað og hildið til, umframt at tikið tey stóru tøkini, tá tað kravdist á leiðini.

Borðtennis hevur verið spælt í øllum landinum, og nú Borðtennissamband Føroya hevur 25 ár á baki, skal tað vera mín vón, at hetta deiliga spæl av nýggjum kann spretta í nærum hvørjari bygd í Føroyum, so næstu 25 árini gerast enn betri.

Og ongantíð betri, enn um borðtennis gjørdist ein náttúrligur partur av bygda- og ungdómsmentanini runt um í landi okkara. Sum sagt, krevjast ikki stór lið, men eitt borð, bóltur, batt og tveir spælarar, so kann spælast. Lættari fær tað ikki verið.

Øll kunnu spæla - gentur og dreingir, kvinnur og menn - og samstundis er hetta heilsugott spæl. Neyvan megnar nøkur onnur ítróttargrein sum borðtennis at fáa bæði ung og gomlu at spæla - bæði saman og ímóti hvørjumøðrum.

Nú vit tosa um borðtennis, slepst valla undan at nevna Sverre Midjord, hóast hann ikki telist millum teirra, ið hava havt formanssess í Borðtennissambandinum. Tað hevur hann latið lærusveinarnar tikið sær av, tí hann hevur gjørt so nógv annað.

Ikki minst hevur hann í starvsnevndini hjá Ítróttarsambandinum gjøgnum heili 42 ár røkt áhugamálini hjá øllum føroyskum ítrótti - og ikki minst borðtennis. Hann er innan borðtennis "the grand old man" og hevur verið og er fyrimyndin hjá mongum.

Sjálvt tá hann fyri nøkrum árum síðani fekk nýggja mjødn, gekk ikki long tíð, so stóð hann aftur við borðið, har hann við høkju í aðrari hondini og batti í hinari bjóðaði av til dyst í Trongisvági. Og enn skal eingin vænta sær nakað lætt sett móti Sverra.

Borðtennissamband Føroya hevur hesi 25 árini verið virkið og virðiligt umboð fyri Føroya land uttan fyri landoddarnar. Altjóða viðurkenningin hevur givið atgongd til bæði EM- og HM-kappingar, og á Oyggjaleikum eru mong heiðursmerki vunnin.

Mín vón og mítt ynski skal vera, at borðtennis í framtíðini má hava stóra framgongd, bæði her heima og í kappingum uttanlands. Vegna Ítróttarsamband Føroya vil eg ynskja Borðtennissambandi Føroya tillukku við teimum fyrstu 25 árunum og alt tað besta í komandi tíðum! Hjartaliga tillukku og takk fyri!

Heðin Mortensen, forseti