Mikudagin 25. mai 2005

Westward Ho

Góðu til øll

Tað er gleðiligt at síggja, at so nógv fólk er komið saman her á Bursatanga í dag at taka í móti Westward Ho, nú hon er komin heimaftur av sínum fyrsta túri um hav eftir eina umfatandi yvirháling.

Øðrvísi er at síggja Westward Ho í dag.

Tí ikki sá út hon av nógvum, tá ið Tjaldrið á vári í 2002 sleipaði hana niður til skipasmiðjuni í Fraserburgh í Skotlandi. Líktist mest eini gamlari (avriggaðari) slupp, ið skuldi togast út í dýpið millum Stong og Eystnes at verða søkt, sum so mangar aðrar sluppir.

Í dag er hon so komin heimaftur eftir 3 ár í útlegd sum eitt vakurt og virðiligt minni um eina farna tíð í føroysku skipa- og samfelagssøguni.

Fari vegna Tórshavnar kommunu at ynskja tykkum, ið hava staðið fyri hesi verkætlan hjartaliga til lukku við úrslitinum. Ynski okkara er, at Westward Ho aftur verður at síggja á ferð við fullum seglum millum oyggjar og lond.

Navi’gare ne’cesse est –

Neyðugt er at sigla, søgdu teir gomlu rómverjarnir, og hesi orð hugsi eg, at tit, ið løgdu lunnar undir hesa verkætlan hava havt í huga, tá ið tit tóku avgerðina um at gera enn eina roynd at varðveita Sluppina, eftir at hon í 1996 sigldi sín seinasta túr. Hon var tá í so vánaligum standi, at hon fekk ikki siglingarloyvi.

Í dag - fyrsta summardag í árinum, síggja vit úrslitið av einum miðvísum og støðugum arbeiði, sum varð kjølfest fyri skjótt 10 árum síðani.

Eitt arbeiði, sum ongantíð tók tykkum av bóli, sjálvt um tvørleikar og mótbyrur høvdu fingið mangan annan at mist mótið og slept á stokkinum.

Í dag fegnast vit øll saman við tykkum um hesa stórslignu verkætlan. Tí hetta er ikki bara ein stórur dagur hjá tykkum, nei hetta er sanniliga eisini ein hátíðardagur hjá øllum føroyingum, tí tað munnu vera fá her á landi, ið ikki hava eitthvørt søguligt tilknýti til slupptíðina.

Frá tí, at føroyingar fingu sær sluppir til fiskiskap seinast í 19. øld, royndu teir undir Føroyum og á Bankunum við teimum um várið og undir Íslandi um summarið og út á heystið.

Havnarfólk, sum fyri stórt hundrað árum síðani skoðaðu út yvir vágirnar báðar sóu nógvar av teimum tvímastraðu sluppunum liggja fyri teymi.

Onglendingar høvdu endurnýggjað fiskiflotan við kolfýrdum trolarum, og nógvar av gomlu, vøkru og sjógóðu sluppunum endaðu í Føroyum. Tær góvu føroyingum møguleikar fyri at fiska á opnum havi, og eftir stuttari tíð broyttist samfelagið.

Á Vestaruvág lógu sluppirnar fyri akkeri um veturin. Tá várið kom, og sluppirnar skuldu gerast út til vártúrin undir Íslandi, vaknaði býurin og alt landið til nýtt lív.

Við vágirnar vórðu bygd pakkhús. Tað størsta og vakrasta av hesum var Müllers Pakkhús við Vestaruvág, sum sýslumaðurin Søren E. Müller bygdi í 1890-árunum. Hann var ein av fremstu borgarunum í býnum tá. Hann var keypmaður og reiðari, og eitt skifti var hann eisini borgarstjóri í Tórshavn.

Tá var saltfiskur og klippfiskur tann týdningarmesta útflutningsvøran hjá føroyingum.

Myndir frá hesi tíðini vísa kvinnurnar, sum vaskaðu tann hvíta fiskin, áðrenn hann varð lagdur á turkiløgini fram við strondini til turkingar í sólini. Tað hendi eisini, at fiskurin varð lagdur á húsatekjurnar til turkingar.

Men í dag er alt hetta søga!

Um skipasøguna hjá Westward Ho er at siga, at hon er bygd í Grimsby í 1884.

10 ár seinni - í 1895 - bleiv hon keypt til Føroyar, og kann hon sostatt í ár, saman við javnaldrinum “Johannu” í Vági, sum eisini er bygd í 1884 hátíðarhalda síni 110 ár í føroyska skipaflotanum, so sigast kann, at tær hava verið føroyingum drúgvar.

Fram til 1940 var Westward Ho til fiskiskap undir Føroyum, Íslandi, Grønlandi, Rockall og við Bjarnoynna.

Í 1920-unum fekk hon motor og sum fleiri aðrar føroyskar sluppir, fekk hon eisini stýrhús og bátadekk.

Øll árini undir Seinna Heimsbardaga sigldi hon vandasigling millum Ísland, Føroyar og Skotland við fiski.

Eftir kríggið varð hon riggað til við línu um várið og til sildafiskiskap við gørnum seinni um árið.

Hon var í vinnu fram til 1966, tá ið hon fekk maskinbrek, og var løgd.

Tá var tað, at Sluppgrunnurin, ið var stovnaður í 1962 keypti Westward Ho, og setti hana í upprunastand. Fyrsti túrurin eftir umbyggingina var í 1968.

Sluppin sigldi sum sagt sín seinasta túr sum seglslupp í 1996.

Í 1998 bleiv hon tikin upp á Tórshavnar Skipasmiðju, har tað vísti seg, at neyðugt m.a. var at skifta kjølin.

Nú varð alt tikið innan úr skipinum. Mastrar og bummar vóru tikin niður. Alt meðan arbeitt var við at fáa fígging til vega, soleiðis at hon aftur kundi verða siglingarklár.

Og sum tit síggja, nú sluppin er komin heimaftur, er alt sum nýtt.

Men tað skal nógvur peningur til ein slíka verkætlan, og tann endaliga loysnin bleiv, at Tórshavnar kommuna nú er eigari av sluppini. Hetta vil tó ikki siga, at kommunan hevur goldið alla umvælingina. Sluppin hevur eisini fingið sera góðan stuðul frá øðrum, bæði fyritøkum og einstaklingum.

Nú Westward Ho liggur við Bursatanga, hevur umvælingin tilsamans kostað umleið 6 mió. kr.

Líka síðani byrjað varð at fyrireika umvælingina, hevur eitt sera stórt sjálvboðið arbeiði verið gjørt fyri at fáa úrslitið, sum komið er til nú.

Í høvuðsheitum ber til at siga, at ekkið og seglføringin er tann sama, sum á teimum gomlu sluppunum. Undir dekkinum er lugarið og kahyttin tann sama, meðan tað, sum var last á teimum gomlu sluppunum, er gjørt til salong.

Sluppin er annars útgjørd við allari vanligari nautiskari útgerð sum tíðarinnar krøv seta.

Nýggjur 180 HK Volvo motorur er settur í.

Ventilatión er um alt skipið.

16 koyggjur eru umborð, og er tað manningartalið, sum kann verða umborð, tá ið siglt verður millum lond.

Í innanoyggja sigling er loyvt at hava 60 fólk umborð.

Ætlanin er at skipið skal drívast við sjálvbodnari arbeiðsmegi, har øll áhugað kunnu tekna seg sum lim í einum áhugabólki.

At enda vil eg ynskja Sluppgrunninum og manningini Guðs signing og blíðan byr við Westward Ho.

Heðin Mortensen,
borgarstjóri